محمدحسين ناصر الشريعه

299

تاريخ قم ( فارسى )

صاحب روضات الجنات « 1 » به نقل از رجال ميرزا محمد نيشابورى مىگويد : آن سيد جليل شرحى بر اصول كافى نوشته و ساكن همدان بوده و در هيجدهم ماه صفر سنه 1218 در همدان وفات نموده است . جنازهء او را به قم آوردند و در دار الحفاظ دفن نمودند . والد ماجدش ميرزا محمد ابراهيم نيز از جملهء علماء بوده است ، ه او جد سادات همدان است و او راست كتاب « نجات المسلمين » در اصول دين » . « 2 » محمد بن ابى اسحق قمى ، شيخ در فهرست مىگويد كه او در علم كلام و اخبار ، كتاب‌ها تصنيف كرده ، و شيخ نجاشى نيز او را از متكلمين شمرده است . محمد بن ابو القاسم بن عبيد اللّه ، و بنابر قولى عبد اللّه بن عمران خبابى « 3 » برقى ، مكنى به ابو عبد اللّه و ملقب به « ماجيلويه » . ابو القاسم عبيد اللّه كه ملقب است به بندار ، سيدى از اصحاب قميين ماست ، مردى ثقه و عالم و فقيه و عارف به ادب و شعر است ، چنان‌كه علامه در خلاصه مىگويد : و در رجال شيخ نجاشى است كه « محمد بن عبيد اللّه بن عمران خبابى عارف به ادب و شعر و غريب ، و او شوهر دختر محمد بن ابى عبد اللّه برقى است ، و پسرش على بن محمد از آن دختر است ، و اخذ علم و ادب از او كرده است . كتاب‌هاى چندى دارد كه از آنها است : كتاب المشارب . ابو العباس گفته است اين كتابى است كه او خواسته است حديث رسول خدا ( ص ) را معرفى كند ، و كتاب طب ، و كتاب تفسير حماسهء ابو تمام . خبر داد ما را به كتاب‌هاى او ابو على بن احمد ، گفت حديث كرد ما را محمد بن على بن الحسين ، و او گفت حديث كرد ما را محمد بن على ماجيلويه ، و او گفت حديث كرد ابو على بن محمد از پدرش محمد بن ابى القاسم . شيخ زين الدين محمد بن ابى مضر قمى ، در فهرست شيخ منتجب الدين است كه وى

--> ( 1 ) - سيد محمد باقر موسوى خوانسارى مؤلف كتاب گرانمايه و مشهور « روضات الجنات فى احوال العلماء و السادات » متوفى به سال 1313 هجرى از بزرگان علما ، و دانشمندان متتبع و محقق از شاگردان فقيه نامى شيخ محمد تقى اصفهانى صاحب حاشيه معالم بوده است . كتاب « روضات الجنات » كه از جملهء تأليفات ارجدار اوست نمونه‌اى بارز از وسعت اطلاع و كثرت تبحر و احاطه سرشار وى به شرح احوال دانشمندان اسلام و علوم دينى است ، خود وى مىگويد : ده سال عمر ما صرف تأليف اين كتاب شده است . كتاب ذيقيمت نامبرده از زمان حيات مؤلف تاكنون همواره مورد توجه خاص علما و دانشمندان بوده است . بسى مطالب ارزنده و نكات دقيق و موضوعات نو در آن آورده ، و تحقيقات و ابتكارات جالب نموده است كه بر مراجعين كتاب عديم النظير نامبرده پوشيده نيست . ( د ) ( 2 ) - روضات الجنات ، ج 4 ، ص 125 . ( 3 ) - و به قولى جبابى و به قولى جنابى ( مؤلف )